In het voorjaar van 2016 heeft Visserij Service Nederland in samenwerking met Bureau Waardenburg voor enkele waterbeheerders onderzoek uitgevoerd naar aanbod van jonge aal op relatief ver landinwaarts gelegen locaties. Opvallend is dat op alle locaties glasaal is aangetroffen, variërend van enkele tot honderden exemplaren. Daarmee is de glasaaldetector dé methode om op locaties met een lage dichtheid de aanwezigheid van glasaal vast te stellen, terwijl traditionele methodes als kruisnetmonitoring geen resultaat opleveren. Dit doordat de glasaaldetector 24 uur per dag, 7 dagen per week in werking is gedurende een periode van meerdere weken tot maanden.

Naast glasaal bleken de glasaaldetectoren ook een zeer effectief vistuig om de aanwezigheid van pootalen vast te stellen. Deze jonge alen die net als de glasaal een stroomopwaartse migratiedrang vertonen, worden bij de meeste monitoringsmethodes weinig of niet gevangen, terwijl ze wel een belangrijke doelsoort kunnen vormen voor landinwaarts gelegen vismigratievoorzieningen. Daarom streven Visserij Service Nederland en Bureau Waardenburg ernaar om een landelijk netwerk van glasaaldetectoren op te zetten, om het huidige ‘gat’ in de aalmonitoring op te vullen en zo een bijdrage te kunnen leveren aan aspecten als locatiekeuze en vormgeving van vispassages.

In samenwerking met Wageningen Marine Research (voorheen Imares) heeft Visserij Service Nederland in het najaar van 2016 een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de omvang van het schieraalbestand in het Noordzeekanaal en het gedrag van deze vissen bij de sluizen van IJmuiden. Hiervoor werd door middel van hokfuiken en schietfuiken op strategische plaatsen bij het sluizencomplex een zo groot mogelijke hoeveelheid geslachtsrijpe palingen gevangen. Van de totale vangst zijn 2.000 exemplaren voorzien van een PIT-tag en vervolgens enkele kilometers landinwaarts weer losgelaten. Bij de volgende bemonsteringen kon aan de hand van de verhouding tussen gemerkte en ongemerkte schieralen een inschatting van de omvang van het schieraalaanbod worden gemaakt. Omdat elke gemerkte vis individueel herkenbaar was, gaf de bemonstering daarnaast ook inzicht in migratiepatronen van de vissen op deze locatie. Het onderzoek is een eerste stap in een groter project dat bedoeld is om de passeerbaarheid van het sluizencomplex voor schieralen te verbeteren.

In het najaar van 2016 heeft Visserij Service Nederland enkele vismigratieonderzoeken uitgevoerd voor verschillende waterbeheerders.

In opdracht van Waterschap Brabantse Delta is onderzoek gedaan naar de visveiligheid van gemaal Emmer te Etten-Leur. Gemaal Emmer is bij een recente renovatie voorzien van visveilige pompen. Doel van de bemonstering was om de visveiligheid in de praktijk te testen door een representatief beeld te vormen van het visaanbod, de hoeveelheid door het gemaal passerende vis en de omvang van eventuele verwonding of sterfte als gevolg van passage van het gemaal. Het onderzoek is uitgevoerd door middel van aanbodfuiken in de toevoerende watergang naar het gemaal en het gedurende enkele avonden opvangen van uitgemalen vissen in een fuik aan de uitstroomzijde van het gemaal. Gelet op de resultaten (0% sterfte, 3% lichte schade) is het geteste pomptype geschikt om op andere locaties toe te passen, waar een visveilige pomp gewenst is.

In opdracht van Waterschap Rivierenland is onderzoek gedaan naar de effectiviteit van een nieuwe vismigratievoorziening bij gemaal H.A. van Beuningen te Zoelen. De bemonstering is uitgevoerd door het plaatsen van een fuik aan de stroomopwaartse kant van de vispassage. De resultaten waren verbazingwekkend. Ten eerste viel het grote aantal passerende vissen op. In twee weken tijd werden ruim 30.000 vissen van 16 soorten gevangen. Nog bijzonderder was dat er twee zeldzame vissoorten werden aangetroffen die gelet op de locatie niet werden verwacht, namelijk de serpeling en de sneep. Van beide stroomminnende vissen werden enkele tientallen jonge exemplaren gevangen, die vanuit het Amsterdam-Rijnkanaal de Boven-Linge optrokken. Dit geeft aan dat de vispassage al direct leidt tot een toename van de variatie in vissoorten binnen het beheersgebied van Waterschap Rivierenland.

In opdracht van Agentschap Natuur en Bos heeft Visserij Service Nederland in 2011, 2013, 2015 en 2016 in samenwerking met VisAdvies een grootschalig visstandonderzoek uit in het Vlaamse Gewest. Hierbij zijn diverse watertypen bevist, van kleine visputten tot grote scheepvaartkanalen. Afhankelijk van het watertype zijn verschillende vismethodes ingezet, namelijk zegenvisserij, kuilvisserij, elektrovisserij en visserij met schietfuiken. Doel van de onderzoeken was het verkrijgen van een beeld van de omvang, trends en ontwikkelingen in de visstand in de betreffende wateren. Aan de hand van deze gegevens kan het toekomstige visstandbeheer worden vormgegeven.

In de jaren 2014 en 2015 heeft Visserij Service Nederland in opdracht van Waterschap Zuiderzeeland KRW-visinventarisaties uitgevoerd in diverse waterlichamen.

In 2014 ging het om twee waterlichamen die nog niet eerder bemonsterd waren. Daarom heeft Visserij Service Nederland voorafgaand aan de bemonsteringen een plan van aanpak opgesteld, waarin kerngebieden zijn aangewezen en de locaties  van trajecten, vismethodes en een tijdsplanning zijn opgenomen. Hierbij is uitgegaan van de richtlijnen uit het Handboek Hydrobiologie.

Aan de hand van het plan van aanpak zijn de bemonsteringen in augustus en september 2014 uitgevoerd. In totaal zijn 51 trajecten bemonsterd, waarbij gebruik is gemaakt van elektrovisserij, zegen, stortkuil en wonderkuil. Opvallend was het zeer grote verschil in vangsten per locatie. De berekende visbiomassa varieerde van 0,1 kilo (vrijwel visloos) tot ruim 1.000 kilo vis (met name brasem) per hectare. Door een goede spreiding en trajectkeuze kon ondanks deze grote verschillen per locatie toch een goed beeld van de visstand in de betreffende waterlichamen worden gevormd.

In 2015 is een al eerder bemonsterd waterlichaam bevist door middel van elektrovisserij, zegen en stortkuil. Vanwege de uitbundige plantengroei is de bemonstering in afwijking van de richtlijnen uit het Handboek Hydrobiologie al begin juni uitgevoerd. Dit ook om een betere vergelijking met een eerdere bemonstering in 2010 mogelijk te maken, toen ook in deze periode van het jaar werd gevist. Omdat het water zeer helder was met zichtdieptes tot 3 meter, is zowel de zegen- als de kuilvisserij in het donker uitgevoerd, omdat de vangbaarheid van vis dan groter wordt geacht.

De monitoringsgegevens zijn uitgewerkt in overzichtelijke rapportages. Voor deze rapporten zijn de visgegevens verwerkt in Piscaria. Vervolgens vond beoordeling van de visgegevens plaats volgens de op dat moment actuele versie van QB-Wat. Naast een verwerking en bespreking van de resultaten, zijn in de rapporten ook aanbevelingen opgenomen voor mogelijke maatregelen ter verbetering van de KRW-score in de toekomst.

KLIK HIER voor een referentieformulier, waarin de opdrachtgever aangeeft dat de opdracht tijdig en tot tevredenheid is uitgevoerd.

Sinds 1938 wordt bij Den Oever (Afsluitdijk) jaarlijks onderzoek gedaan naar het aanbod van glasaal. De gegevens van deze langjarige bemonsteringsreeks worden gebruikt als input voor de zogenaamde Glasaalindex, die een zeer belangrijk onderdeel vormt bij het opstellen van Europees en Nederlands aalbeleid.

Er zijn diverse maatregelen ter verbetering van de vispassage bij Den Oever, namelijk de aanleg van een hevelvispassage en aangepast spui- en sluisbeheer. Deze maatregelen kunnen effect hebben op eventuele ophoping van glasaal bij de Afsluitdijk en daarmee op de vangbaarheid van glasaal. Om te bepalen wat het invloed van de vismigratiemaatregelen is op de Glasaalindex, heeft Visserij Service Nederland in het voorjaar van 2015 in samenwerking met IMARES de nulsituatie vastgelegd. In 2016 zal een vervolgonderzoek worden uitgevoerd om het effect van bovengenoemde maatregelen te toetsen.

Tegelijk met de nulmeting is aanvullend onderzoek gedaan naar de effecten van saliniteit op de dichtheid en verspreiding van glasalen rondom het sluizencomplex van Den Oever.